อภิธานศัพท์ทางการแพทย์และปรสิตวิทยา (Glossary)
คำอธิบายศัพท์ทางการแพทย์ ปรสิตวิทยา และเภสัชวิทยาที่พบบ่อยในบทความวิชาการ เพื่อช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจความหมายและบริบทอย่างถูกต้อง
เลือกดูตามอักษรนำ
นิยามศัพท์ทางการแพทย์และบริบทการใช้งาน
Albendazole (อัลเบนดาโซล)
ยาถ่ายพยาธิในกลุ่ม Benzimidazoles ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการดูดซึมกลูโคสของพยาธิ ใช้รักษาการติดเชื้อพยาธิตัวกลมและพยาธิตัวตืดหลายชนิด ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกรเนื่องจากมีข้อห้ามในสตรีมีครรภ์
Cysticercosis (โรคซิสติเซอร์โคซิส)
ภาวะที่เกิดจากการรับประทานไข่ของพยาธิตืดหมู (Taenia solium) แล้วตัวอ่อนไปฝังตัวตามกล้ามเนื้อ ผิวหนัง หรือสมอง ทำให้เกิดตุ่มหรืออาการทางระบบประสาท ซึ่งแตกต่างจากการรับประทานเนื้อหมูดิบที่มีตัวอ่อนเม็ดสาคู
Detoxification (การขจัดสารพิษ / ดีท็อกซ์)
ในทางสรีรวิทยา หมายถึงกระบวนการทางชีวเคมีที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในตับและไตเพื่อเปลี่ยนสารพิษให้ถูกขับออกจากร่างกาย ไม่ได้หมายถึงการดื่มน้ำผลไม้หรือสมุนไพรเพื่อขับพยาธิอย่างที่มีการอ้างในเชิงพาณิชย์
Helminthiasis (โรคหนอนพยาธิ)
ภาวะการติดเชื้อปรสิตในกลุ่มหนอนพยาธิ (Helminths) ในมนุษย์ แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ พยาธิตัวกลม (Nematodes), พยาธิตัวตืด (Cestodes), และพยาธิใบไม้ (Trematodes)
Opisthorchis viverrini (พยาธิใบไม้ตับ)
พยาธิใบไม้ที่พบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือของไทย อาศัยอยู่ในท่อน้ำดี มนุษย์ติดเชื้อจากการกินปลาน้ำจืดมีเกล็ดแบบดิบ เช่น ก้อยปลา ปลาร้าดิบ เป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็งท่อน้ำดี (Cholangiocarcinoma)
Praziquantel (พราซิควอนเทล)
ยาถ่ายพยาธิที่เป็นยาหลักในการรักษาโรคพยาธิใบไม้ตับและพยาธิตัวตืด ออกฤทธิ์เพิ่มการซึมผ่านของแคลเซียมที่ผิวของพยาธิ ทำให้พยาธิเป็นอัมพาตและถูกทำลาย การใช้ยานี้ต้องคำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวอย่างเคร่งครัด
พยาธิตัวกลม (Nematodes)
กลุ่มของหนอนพยาธิที่มีรูปร่างกลมยาว หัวท้ายแหลม ลำตัวไม่แบ่งเป็นปล้อง เช่น พยาธิไส้เดือน พยาธิเส้นด้าย พยาธิปากขอ และพยาธิเข็มหมุด มีการติดต่อทั้งผ่านทางอาหาร น้ำดื่ม และการไชผ่านผิวหนัง
หัวข้อที่มักพบร่วมกันในบทความ
การทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่าง Host (โฮสต์/ผู้ถูกอาศัย), Intermediate Host (โฮสต์ตัวกลาง เช่น หอยและปลา), และ Definitive Host (โฮสต์จำเพาะ เช่น มนุษย์) มีความสำคัญยิ่งในการตัดวงจรการระบาดของพยาธิในสิ่งแวดล้อม